علایم مزاجهای چهارگانه و انتخاب غذا.حجامت.زالو درمانی.

اموزشی و بهداشتی و سلامتی

 

مزاج جغرافیایی:
خصوصیات مزاج در مناطق مختلف متقاوت می باشد مثلاً کسانی که در مناطق گرمسیری زندگی می کنندبیشتر مزاج گرم به خود می گیرند و یا کسانی که در مناطق سرد و مرطوب زندگی می کنند مزاج بلغمی به خود می گیرند. دانستن مزاج جغرافیایی در تشحیص بیماری های منطقه ای نقش مهمی دارد مثلاً کسی که در منطقه گرمسیر زندگی می کند و غذاهای گرم مزاج زیاد مصرف می کند و با شکایت از سردرد مراجعه می کند بیشتر احتمال سردرد گرم را می دهیم و می بایست جهت درمان از سردیها استفاده نماییم یا شخصی که در منطقه مرطوب زندگی می کند و با درد زانو مراجعه نموده احتمال بیمازی سرد را برای او می دهیم و درمان خوراکی های گرم و روغن مالی های گزم را برای او شروع می کنیم.
گیاهان و جانوران نیز در مناطق جغرافیایی مختلف طبع همان منطقه را می گیرند.
گیاهانی که در منطقه گرمسیر رشد می کنند طبع گرمتری نسبت به گیاهان که در منطقه سردسیر رشد می کنند دارند. مثلاً گل محمدی که در منطقه کاشان رشد می کند طبع گرمتر نسبت به گلی که در تبریز رشد می کند دارد. یا سیری که در تبریز رشد می کند تندی ملایم تری نسبت به سیر همدان و سیر همدان تندی ملایم تر نسبت به کاشان دارد. یا اگر از یک نوع تخم فلفل در مناطق مختلف کاشته شود مزه و تندی مختلفی به دست می آید.
در مورد حیوانات علاوه بر موقعیت جغارافیای غذای غالبی که مصرف می کنند نیز مهم است و علفهایی که مصرف
می کنند اگر در مناطق کوهستانی باشد یا دشت علف هایی که سرذتر و گرمتر باشد به همان نسبت گوشتشان گرمتر یا سردتر می شود.
البته باید در نظر داشت که مزاج سرشتی گیاه یا حیوان تغییر نمی کند منتهی نسبت به منطقه دیگری گرمتر یا سردتر می شود. مثلاً طبع سیر گرم و خشک است این گیاه در قم طبع گرمتری نسبت به رشت دارد.
گیاهان و حیوانات نیز دارای طبع سرشتی می باشند. حیوانات معمولاً دارای یک طبع یا دو الی سه طبع می باشند و تنها انسان است که دارای 5 رکن می باشد ( چهار رکن به علاوه روح الهی )
شیر دارای طبع دم می باشد، گنجشک دارای طبع صفرا و کرم خاکی دارای طبع بلغم، مورچه و سگ دارای طبع سودا بوده و زنبود صفراوی است.
گوسفند دارای طبع گرم ، و گوسفند سیاه گرمتر از گوسفند سفید است. گوشت گاو سرد است و مضر، ولی شیر آن مفید.
حیوانات هر چه تندروتر باشند گوشتشان مرغوب تر است(به استثتاء بز) گوشت گوزن مرغوب تر از گوشت گوسفند است (گوشت گوزن گرم است).
گوشت شتر و گوره خر خیلی گرم است.
سن حیوانات برای خوردن تا هفت سال است.
گوشت پرندگان غیر از گوشتخوار هر چه بلندپرواز تر باشند بهتر است.
گوشت مرغ سیاه بهتر از گوشت مرغ رنگی و گوشت مرغ رنگی بهتر از مرغ سفید است.
تخم پرندگان بهتر از گوشت پرندگان است.( در طب سنتی به تخم پرندگان بیضه گفته می شود.)
ماهی سرد است. ماهی مرکب (گربه ماهی ) گرم است. بعد از آن کوسه و میگو نیز گرم است. البته ماهی هایی که در اقیانوس زندگی می کنند گرمتر از ماهی های آب شیرین مس باشند.
در گیاهان دانه طبع کشتزار خود را می تواند به طبع خود تغییر بدهد. مثلاً دانه ای که گرم است، طبع کشتزار خود را گرم کرده یا بالعکس.
در انسان نیز به همین صورت است نطفه همانند دانه می ماند و رحم به مانند کشتزار که خود را آماده پرورش نطفه می کند و نطفه مزاج زن حامله را به مزاج خود تغییر می دهد تا زمانی که در رحم است و حتی پس از آن تا زمانی که نوزاد شیر
می¬خورد. نطفه مذکر چون گرم است زودتر شکل گرفته که حدود 4 هفته است و نطفه مؤنث تا5 هفته شکل می گیرد.
زنی که قبلاً مزاج صفراوی داشته و تمایل به مصرف ترشی بیشتر داشته و اگر نطفه دختر باشد تمایلش تغییر پیدا کرده و بیشتر علاقمند به شیرینی ها می شود و یا زنی که طبع سرد داشته و تمابل به مصرف شیرینی ها داشته و نطفه پسر دارد تمایلش به مثرف ترشی ها بیشتر می شود. پس اگر زن حامله شیرینی دوست داشته باشد فرزندش دختر و اگر تمایل به ترشی داشته باشد فرزندش پسر خواهد بود.
(با گرم کردن نطفه و رحم چهل روز قبل از شکل گیری نطفه می توان فرزند را مذکر کرد.) پس از چهار ماهگی اگر سنگینی سر بچه در شکم مادر در طرف راست احساس شود فرزند مذکر و اگر سمت چپ احساس شود فرزند مؤنث است. اگر حمل مؤنث باشد حامله پف آلود می شود و شکل صورت تغییر می کند.
بعد از زایمان اگر نوزاد بدون مو، درشت، پف آلود بود سرد مزاج است. چاقی به علت رطوبت زیاد و باعث خواب آلودگی می شود. معده سرد دارد و آروغ می زند، دچارنفخ شکم و گاهی بیوست می شود.( خواب تابع رطوبت و حرکت تابع حرارت است)
اگر نوزاد یک موی درشت و سیاه داشت بی خواب بوده، پوست تقریباً خشک است و مرطوب نیست، تند تند شیر می خورد و زود گرسنه می شود. درمان اطفال شیرخوار از طریق شیر مادر صورت می گیرد. خارش تن مادر از گرمی است باید غذاهای سرد به مادر داد. بی اشتهایی، استفراغ نشانه سردی است و باید به مادر غذای گرم داد.
خرما بهترین خوراکی برای مادر است و بهتر از آن اگر خلق شده بود به حضرت مریم(ع) داده می شد. (امام صادق(ع))
مزاج صنعتی
این مزاج بیشتر در عصر ما مطرح است. با پیشرفت تکنولوژی و صنعت تغییراتی در مزاج ها به وجود آمده که قبلاً مطرح نبوده مثلاً کولر گازی در مناطق گرمسیری ایجاد طبع سرد کرده و بیماریهای سرد به وجود آورده است شخصی با سردرد مراجعه می نماید، در معاینه طبع سرشتی گرم دارد و در منطقه گرمسیری نیز زندگی می کند انتظار داریم که سردرد او گرم باشد ولی علائم سردرد سرد را دارد ( سردرد در پشت سر است و با غذاهای سرد با هوای سرد سردردتشدید می شود و…) اگر از این شخص هیستوری دقیق بگیریم متوجه می شویم که از کولر گازی زیاد استفاده می کند؛ چه در منزل یا محیط کار و در ماشین یا اگر در کارخانجات صنعتی دقت بکنیم کارگران هستند که با مواد شیمیایی سرد کار می کنند مثلاً کارگران کارخانجات رنگ سازی که تماس مستمر با مواد شیمیایی سرد دارند، در آنها بیماریهای سرد مانند: افسردگی، فراموشی و غیره ایجاد کرده است.
یا کارگرانی که در معرض صداهای ناهنجار می باشند در آنها بیماریهای سودایی ایجاد شده است. همچنین استفاده زیاد از کودهای شیمیایی، سم های مختلف که به گیاهان داده می شود و مواد هورمونی که به حیوانات داره می شود ایجاد بیماریهای خاص می کند.
بهم خوردن تعادل خواب و بیداری و نحوه غذا خوردن و تحرک کافی نداشتن و هوای آلوده و دور بودن از طبیعت و استفاده طولانی از کامپیوتر نیز تغییر در مزاج داده و باعث بیماری می شود.
مهاجرت ها و تداخل نژادها و افراد مختلف که از نقاط مختلف جغرافیایی در یک محل گرد هم آمده اند باعث اشتباه در تشخیص مزاج می شود که اگر این مزاج صنعتی را در نظر نگیریم در تشخیص و درمان دچار اشکال می شویم.
مزاج تربیتی :
تربیت و فرهنگ تأثیر زیادی در مزاج به وجود می آورند. مثلاً ما در خانمی که بشدت بلغمی بوده انتظار داریم که خواب آلوده باشد، کم انرژی و کم تحرک باشد ولی می بینیم که صبح زود بلند می شود کارهایش را انجام می دهد و به تمام کارهای خانه بخوبی رسیدگی می کند در این جا طبع تربیتی او باعث شده که گرمی در بدن او ایجاد شود و او به خاطر رفاه خانواده و فرزندانش کارهای خود را بخوبی انجام می دهد یا شخص دموی که بد قول است می بینیم که قراری که گذاشته سر وعده می رود، یا شخص صفراوی که انتظار زود عصبی شدن از او داریم خود را کنترل کرده و عصبی نمی شود. اگر بخواهیم عادت خوبی ایجاد کنیم یا عادت بدی را ترک کنیم باید 40 روز مداومت در انجام آن داشته باشیم.
مزاج سن :
سرعت رشد تا 7 سالگی زیاد، از 7 تا 14 کمتر و از 14 تا 21 سالگی کاهش می یابد. رطوبت باعث رشد و گرمی باعث حرکت می شود. از 7 سالگی به بعد میزان زطوبت دختران بیشتر از پسران است، در نتیجه دختر آرامتر است و میزان گرمی پسران بیشتر از دختران است و شرور هستند. سن رشد 21 تا 28 سالگی است. سن 21 تا 28 سالگی اوج گرمی است.
28 سالگی تا 35 الی 40 سالگی سن اعتدال است با تغذیه مناسب می توان جسم را در حالت تعادل نگه داشت. از 35-40 به سوی 60 سالگی گرمی رو به کاهش می رود و تفکرات و هیجانات کم می شود. سردی زیاد می شود، تا زمانی که غلبه سردی مطلق که مرگ طبیعی است رخ می دهد پس در مرگ عنصر مادی به خاک باز می گردد و رکن معنوی به عالم بالا می رود.
در تقسیم بندی دیگر؛
از تولد تا 20 سالگی دم بیشتر می باشد که گرم و تر است.
20 تا 40 صفرا بیشتر می باشد(گرم و خشک).
40 تا 60 سودا بیشتر می باشد(سرد و خشک)
60 سال به بالا بلغم می باشد.
مزاج اندامها
صفرا باعث لطیف و گرم شدن خون می شود و خون به دور افتاده ترین سلولهای بدن و اندامهای انتهایی می رسد. اگر صفرا در خون کم شود اندامهای انتهایی شروع به شرد شدن می کنند. و هر چه صفرا کمتر شود این سردی به اندامهای بالایی سرایت می کند. خون یا دم باعث ساخت رگها، قلب، عضلات و احشاء می شود.
از بلغم مغز، اعصاب، معده، فاشیای دور عضلات و قسمتی از استخوان شکل می گیرد.
از سودا استخوانها و فرم معنی ایجاد می شود.
صفرای اضافی در کیسه صفرا ذخیره شده و سودای اضافی در طحال ذخیره می شود ولی دم و بلغم ذخیره ندارند و در کل بدن جاری می باشند.
طبیب چه کسی است؟
طبیب کسی است که مزاج پایه بیمار را تشخیص داده و مزاجی که غلبه کرده و بیماری ایجاد کرده را شناسایی می کند و داروی مناست برای رفع خلط غلبه کرده داده و شفای بیمار خود را از خدا بخواهد.
بهداشت در طب اسلامی به حفظ اعتدال اخلاط چهار گانه و روح الهی گفته می شود.
بیماری زمانی به وجود می آید که به هر علتی این چهار خلط از حالت اعتدال خارج شوند که گاهی یک خلط غالب و گاهی 2 یا 3 و یا چهار خلط غالب می شود.
اگر یک خلط عالب باشد مثل غلبه تری یا گرمی، سردی، خشکی. اگر دو خلط غالب باشد مثل تری و سردی، گرمی و خشکی، یا سه خلط غالب باشد مثل سودا و دم و بلغم با برگرداند تعادل بین این اختلاط درمان می شود. باید دید که چه خلط غلبه پیدا کرده و بعد آن خلط را رقیق کرده و دفع کرد که رقیق کردن خلط با داروی منفج که باعث کنده شدن خلط فاسد از محل و رقیق شدن آنها صورت می¬گیرد و دفع آنها با مسهل که باعث خارج شدن این اخلاط از بدن
می¬شود که این مسهل ممکن است به صورت عرق، عطسه یا از طریق خون (حجامت) یا صفرا و یا از طریق گوارش باشد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری ; ۱۱:٠۱ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/۱٢/۳
comment نظرات ()